شبكه‌ها و عملكرد سازمان-پایان نامه سرمايه اجتماعي و رضايت شغلي

دانلود پایان نامه

شبكه‌ها و عملكرد سازمان

سرمايه اجتماعي بر عملكرد سازمان چه تأثيراتي دارد؟ همانطور كه قبلا گفته شد سرمايه اجتماعي مننتج از شبكه روابط است. بنابراين سؤال را بدين صورت مطرح مي‌كنيم، شبكه‌هاي اجتماعي چه تأثيري بر سازمان دارند؟

با مرور ادبيات موضوع، شواهد زيادي پيدا شد كه از اثر شبكه‌ها بر عملكرد سازماني حكايت دارد. اثر شبكه‌ها بر وجوه متفاوتي از سازمان بررسي شده است، از ارتقاي افراد در سازمان تا انتخاب استراتژي‌هاي سازمان.

در سطح فرد، تحقيقات روي رابطه مثبت ارتباطات اجتماعي روي نفوذ و قدرت بين فردي (براس، كرك‌هارت و براس) و همچنين فرصتهاي ارتقاي شغلي و مزاياي شغلي (ايبارا، برت) و نيز برتري در مشاجرات سياسي و يا موفقيت در بحث‌هاي مربوط تصميم‌گيري در مورد انتخاب يك تكنولوژي جديد (كروزير، بارلي) متمركز شده است (1999Powel e.t…,).

در سطح سازماني نيز مي‌توان موارد زير را نام برد: شبكه‌هاي اجتماعي شركت ميزان مشاركت در فعاليت‌هاي غير از كسب و كار مثل فعاليت‌هاي سياسي يا انسان دوستانه را تعيين مي‌كند (westfal e. t., 1997) .  شبكه‌ اجتماعي از هم پاشيدگي شركتهاي فعال در زمينه خدمات تخصصي را كاهش مي‌دهد. در دسترس داشتن افراد نخبه ممكن است اثرات اقتصادي بسيار گسترده‌اي به شكل رشد، سودآوري و بقا دارد (koput e.t., 1997) . سرمايه اجتماعي به طور خاصي در كارهاي پروژه‌اي كه نياز به شناسايي و گردهم آوردن افراد متخصص دارد ، خود را نمايان مي‌سازد. در يك تيم پروژه‌ي بين رشته‌اي هر عضو بايد بداند ديگران چگونه مي‌توانند در راستاي رسيدن به هدف مشترك ايفاي نقش كنند. اين فهم مشترك در طي تعامل طولاني مدت در يك شبكه مشترك حاصل مي‌شود (Greve And Salaff, 2002). بدين ترتيب نقش سرمايه اجتماعي در سازمانهاي مجازي كه حول پروژه‌هاي كوتاه مدت شكل مي‌گيرند، پررنگ مي‌شود. هم چنين تامين منابع در محيطي بين رشته‌اي و بين سازماني مثل دانشگاه‌ها، شركتهاي نوپا، بيمارستان‌هاي پيشرو، شركتهاي حقوقي، سازمانهاي سرمايه‌گذاري راحت‌تر صورت مي‌پذيرد. Powel    و ديگران (1999) نيز در مورد مديريت نوآوري تحقيق كردند كل ساختار صنعت را بصورت يك شبكه در نظر گرفتند و بيان داشتند شركتهايي كه در مركزيت بيشتري در شبكه‌هاي بين سازماني داشته باشند، تعداد بيشتري ثبت مي‌كنند. Offstien  و ديگران (2005) نيز ضمن مهر تاييد بر اهميت شبكه‌ها، تاثير سرمايه اجتماعي مديران ارشد سازمان و هيات مديره را بسيار مهم‌تر ارزيابي كردند زيرا كه جريان اندرز، اعتماد و اطلاعات را به درون شركت ممكن مي‌سازد، پويش محيط را دقيق‌تر مي‌كند، پردازش اطلاعات و حل مساله خلاقانه و تضمين اجراي تصميمات را به نحو بهتري ممكن مي‌كند و در يك جمله اينكه پيچيدگي رفتار رقابتي شركت- انواع حركات رقابتي كه شركت بدان دست مي‌يازد- بيشتر مي‌شد Batjargal (2005) نيز رشد و اندازه شركت‌هاي كارآفرين را به اندازه و تنوع شبكه اجتماعي كارآفرين موسس شركت مرتبط دانست. همچنين سرمايه اجتماعي به خاطر ايجاد اعتماد ميان افراد، اشتراك دانش و جريان اطلاعات را در سازمان تسهيل مي‌سازد و باعث مي‌شود دانش و تخصص موجود در سازمان به بهترين نحو استفاده شود (Healy, 2001). و در نهايت به عنوان جمع‌بندي، تحقيقات مربوط به شبكه‌هاي بين سازماني چهار منبع مزيت رقابتي ناشي از اين روابط را برشمرده‌اند. خلق دارايي‌هاي رابطه محور، يادگيري متقابل و تبادل دانش، تركيب قابليت‌هاي مكمل و هزينه مبادله كمتر به خاطر ساختار(governance structure).

به طور كلي تحقيقات مويد اين هستند كه شبكه‌ها موجب افزايش بهره‌وري و بهبود عملكرد سازمانها مي‌شوند. اما شبكه‌ها هميشه و در همه حال براي يك سازمان مفيد نيستند. شبكه‌ها ممكن است، مانع تحقق اهداف سازمان شوند و به شكل بدهي اجتماعي در آيند. واضح‌ترين اثر منفي شبكه‌ها زماني است كه يك نفر روي قضاوت ديگري اثري نامطلوب مي‌گذارد و او را به تصميمي نادرست وا مي‌دارد. مورد ديگر، هزينه‌هاي آشكار و پنهان شبكه است. شبكه اجتماعي به سرمايه گذاري و نگهداري نيازمند است كه هزينه‌زا هستند و جزو هزينه‌هاي آشكار هستند. در مورد هزينه‌هاي پنهان مي‌توان موارد زير را نام برد: براي حفظ پيوندها، بايد انتظارات اعضاي شبكه كه ممكن است بيرون سازمان باشند، را برآورده ساخت. اين كار، كاركنان سازمان را از برنامه‌ريزي روي زمان و وظايف خود باز مي‌دارد. هم چنين ممكن است به خاطر وابستگي به ارتباطات مورد اعتماد قديمي، ايجاد گره‌هاي جديد و بهره‌گيري از فرصتهاي جديد مشكل باشد. (Powel e.t., 1999)

بنابراين شبكه‌هاي اجتماعي هم اثرات منفي و مثبت بر روي سازمان دارند و هر شبكه‌اي در هر حالتي براي سازمان مناسب نيست. Lendeers  و ديگران (2001) با توجه به اين واقعيت رويكردي اقتضايي به شبكه‌ها را مدنظر قرار دارند و بيان داشتند شبكه بايد با استراتژي، محيط و نقاط مرجع استراتژيك همخواني داشته باشد. آنها شبكه‌ها را در دو طيف ارگانيكي و مكانيكي طبقه‌بندي كردند. در شبكه مكانيكي حجم گره‌ها، پايين، گوناگوني و تنوع فعالان موجود در شبكه كم است ولي روابط موجود بلند مدت و بسيار مستحكم و عميق هستند. در شبكه ارگانيكي عكس اين حالت وجود دارد. تعداد ارتباطات و تنوع زياد است ولي استحكام ارتباطات كم مي‌باشد و هم چنين روابط به صورت كوتاه مدت و پروژه محور تعريف مي‌شود (دكتر علي دهقانپورفراشاه 1387)

الگوي خاص تقسيم كار را نسبت به الگوي ديگر در توليد جامعه، با استفاده از مفهوم سرمايه اجتماعي نشان دهيم.

 

2-25-1- شبكه‌هاي بسته:

بسته بودن شبكه، يك منبع اوليه سرمايه اجتماعي است، در شبكه‌هاي بسته، هنجارهاي اجتماعي راحت‌تر كنترل و تقويت مي‌شوند. در يك شبكه متراكم، متخلفان از پيامدهاي محروميت محلي، مثل از دست دادن وجهه، رنج مي‌برند و اين شبكه، متخلفان با يك دو جبهه متعدي مواجه خواهند شد كه از كنش‌گرائي تشكيل شده است كه خواهان اصلاح هستند. مثلاً نحوه اداره انجمن‌هاي اعتباري مبتني بر اعتماد جمعي در ميان اعضا و سود بردن از بسته بودن شبكه است. در آغاز به كار انجمن اعتباري، اعضا تصميم مي‌گيرد تا چه حد در هر دوره نقش دارند و طبق آن، اقدام به انتخاب روشي براي تعيين اين مسئله مي‌كنند كه پول چگونه در پايان هر دوره زياد توزيع مي‌شود.

تراكم يك شبكه كوچك جهان، مي‌تواند هم پيامدهاي منفي و هم مثبت براي كارآفرينان داشته باشد منظور از تراكم ميزان شناخت زير شاخه‌هاي روابط يك فرد با ديگران است. (فليپ اچ، كيم)

اقتصاد اسلامي و سرمايه اجتماعي

در حقيقت سرمايه اجتماعي در بخش اجتماعي مكتب اقتصادي اسلام قرار مي‌گيرد و نقش آفريني مي‌كند. سرمايه اجتماعي با مولفه‌هايي همچون اعتماد، مشاركت، انسجام، صداقت و تعهد و … به پيوندها، ارتباطات ميان اعضاي يك شبكه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد كه با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا مي‌شود. سرمايه اجتماعي كه صبغه‌اي جامعه شناسانه دارد، به عنوان يك اهرم توفيق آفرين مطرح و مورد اقبال فراوان نيز واقع شده است. سرمايه اجتماعي، بستر مناسبي براي بهره‌وري سرمايه انساني و فيزيكي و راهي براي نيل به موفقيت قلمداد مي‌شود.

امروزه سرمايه اجتماعي، نقش بسيار مهمتر از سرمايه فيزيكي و انساني در سازمانها و جوامع ايفا مي‌كنند و شبكه‌هاي روابط جمعي و گروهي،‌ انسجام بخش ميان انسانها، سازمانها و انسانها و سازمانها با سازمانها مي‌باشد. در غياب سرمايه اجتماعي، ساير سرمايه‌ها اثربخشي خود را از دست مي‌دهند و بدون سرمايه اجتماعي، پيمودن راه‌هاي توسعه و تكامل فرهنگي و اقتصادي، ناهموار و دشوار مي‌شوند (حجت اله برمكي، امام صادق).

دانلود پایان نامه