چگونه خواب کسب‌وکار شد

خستگی، قانون جدیدیه و تعجبی نداره که الان شرکتا کالاهایی واسه خواب آسون تر میفروشن. اما چه جوری شد که «شبی آروم» به کالایی لوکس تبدیل شد؟

از دانشگاهیان تا کارآفرینان، همه موافقند که بخش بزرگی از تقصیر به گردن تکنولوژی دیجیتاله. مثل اینکه تماشای سریال در نتفلیکس، در حالی که یک چشمتان به اینستاگرامه و چشم دیگه به اخبار، دستورالعمل خوبی واسه خواب نیس. مشکل فقط نور آبی صفحه نمایش نیس که همه ما نگرانش هستیم؛ حتی طول موج اون روی هورمون ملاتونین که القاکننده ی خوابه اثر میذاره. دکتر میدوز می گه: «ما بیشتر وصل می شیم و از نظر شناختی بیشتر تحریک می شیم. مغز ما خاموش نمی شه و این بر توانایی اون در خوابیدن اثر میذاره».

به عقب برگردیم؛ قدیمی ترین انقلاب فن بیاری یعنی الکتریسیته، می گه ما می تونیم انتخاب کنیم که تموم مدت بیدار بمونیم. دکتر راسل فاستر، مدیر مؤسسه ی عصب شناسی شبونه روز در دانشگاه آکسفورد، می گه: «ما به شب تهاجم کردیم و بیشتر و بیشتر با روزهای کاری آغشته شده ایم؛ خواب اولین قربونی بوده». وقتی بعید به نظر می رسین که کار کردن در اتاق خواب مجاز باشه، اما حالا عادیه و فقط محدود به ایمل زدنای شبانگاهی نیس. آقای شاه به ناامنی «اقتصاد پاره وقت» اشاره می کنه و می گه همه همیشه نگران اینند که حقوق بعدی رو از کجا باید بگیرند.

شاید کمی تعجب کنین که در بریتانیا، در سال ۲۰۰ هزار روزِ کاری بخاطر غیبت به دلیل کمبود خواب از دست میره و کارمندان کم خواب، در سال ۴۰ میلیارد پوند خرج روی دست اقتصاد این کشور می ذارن. در سالای گذشته کتاب کودکانه ی «خرگوشی که میخواس بخوابه» در بالا لیست پرفروشای سایت آمازون قرار داره. این کتاب به وسیله یک روانشناس سوئدی نوشته شده و تمرکزش روی اینه و ساختارش طوری طراحی شده که کاری کنه تا بچه ها با آرامش بخوابن. بزرگ ترها هم پیژامه به پا صف کشیده ان تا با قطعه ی موسیقی سنتی «از برلین تا سیدنی» از آلبوم «خواب» اثر مکس ریچتر، یک خواب شبونه خوب داشته باشن.

مطلب مشابه :  علت تلخی دهان

یک نوع دستگاه ردیاب خواب که مدت و کیفیت خواب رو ثبت و اندازه گیری می کنه

اما چه چیزی باعث این تغییر تصور شده؟ یک جواب در آزمایشگاها پنهون. دکتر فاستر می گه: «چیزی که از پایهً تغییر کرده اینه که عصب شناسانِ جدی، خواب رو جدی گرفتن؛ قبلا این بخش مثل یک تکه از قبرستان عصب شناسی بود» اما دیگه اینطور نیس. کتاب «تجربه قشنگ» نوشته جون بورن که در سال ۲۰۰۴ منتشر شده می گه خواب مناسب روی قدرت حل مسئله اثر زیادی داره. پژوهشگاه دانشگاه شیکاگو دریافتهه کمبود خواب، خطر دچار شدن به دیابت نوع دو رو درجوانان بالغ و سالم افزایش می ده. تحقیقات نشون می ده اگه کم خواب باشین، واژهایی با بار مثبت رو کمتر به خاطر می بیارین. سطح خواب ما اثر زیادی بر چگونگی به یاد آوردن تجربیات خوب یا بد داره.

فاستر ادامه می ده: «اگه بطور کامل استراحت نکنین، ممکنه در انجام کارا نتونید همه حولوحوش رو در نظر بگیرین، به کاری که می کنین درست فکر کنین، حس همدلی خود رو بروز بدین و سیگنالای اطرافیانتان رو دریافت کنین. این اصلاً خوب نیس! آدمای خسته نه تنها در ارائه راه حلای ابتکاری واسه مشکلات پیچیده و استفاده از این مغز خارق العاده ناکامند، حتی توانایی شون واسه اعمال کلی، حس شوخ طبعی و رفت و امد اجتماعی هم سریع تضعیف می شه». چیزی که دکتر فاستر می گه فقط مربوط به بی خوابی در کوتاه مدته. به باور ی دکتر میدوز «بی خوابی در درازمدت نشونه ای از نبود سلامت روان تلقی می شه».

حالا میدونیم که خواب به عنوان یک نشونه اخطار راحت مطرحه: یک “قناری در معدن ذغال سنگِ” استرس، افسردگی و مشکل دوقطبی. با علم خواب، اثبات می شه که ویرجینیا وولف (نویسنده ی انگلیسی) هنگامی که بی خوابی اش رو “محرومیت اسفناک از لذتای زندگی” می خونه، در حال بازی با آتیش بود (وولف خیلی وقت با مشکلات روانی درگیر بود و درنهایت خودکشی کرد). تعجبی نداره که ما مشتاقیم به اندازه کافی بخوابیم. خیلیا دست به دامن ردیابِ خواب شدن؛

مطلب مشابه :  چرا بعضی از افراد از موسیقی غم‌انگیز لذت می‌برند

این ردیابا که گفته می شه مدت و نوع خواب (سبک، عمیق یا همراه با مشکل) ما رو اندازه گیری می کنن، الان همخوابای متداولی شدن. اما دکتر فاستر در این مورد محتاطه و می گه: «اونا اعتبار نصفه نیمه ای دارن و واسه کسائی که الگوهای خواب و بیداری ثابتی دارن، کار می کنن اما اگه شما هرگونه بی نظمی داشته باشین یا – مثل خیلی از آدما – از طیف نرمال خارج باشین، خیلی زود از کار می افتن». «اُرتوسومنیا» مشکل شدین و خیلی مدرن بی خواب شدنه. دکتر سبرا ابوت، استاد پزشکی اعصاب و روان در بیمارستان مموریال لندن به همراه همکارش دکتر کلی بارون، در سال ۲۰۱۷ واسه اولین بار این اصطلاح رو در مقاله ای به کار برده.

اون توضیح می ده که بیمارانی رو ملاقات کرده که «حتماً درباره ی وضع خوابشان شکایت نداشتن؛ نگرانی اصلی اونا این بود که ردیاب خوابشان به اونا گفته بود که به اندازه کافی یا بخوبی نمی خوابند. مثل اینکه این دستگاه مشکل خوابی ایجاد کرده که شایدً بی اون وجود نداشته باشه». فاستر این علاقه جدید به ردیابای خواب رو به وقتی که واسه اولین بار لوازم خونگی برقی وارد بازار شده بودن، تشبیه می کنه. خیلی از مردم شروع به سیم کشی خونها کردن و چون نمی دونستن چه جوری از لوازم برقی استفاده کنن، بعضیا دچار آتیش سوزی شدن.

مثل اینکه اُرتوسومنیا یکی از علائم صنعتیه که سریع رشد می کنه و مصرف کنندگان رو با داده هایی که معلوم نیس با اونا چه باید کرد تنها میذاره (این داده ها همیشه هم دقیق نیستن). می شه گفت که این پدیده هم چیزی مثل دنیای رسانه های اجتماعیه: از اون استفاده می کنیم ولی هنوز دقیقاً نمی دونیم چه تأثیری داره. در هر مرحله تجربه روبرو شدن با همون چیز تغییر می کنه؛ همه چیز سریع به جلو رانده می شه و فضای خالی بزرگی پشت سرش ایجاد می شه.

مطلب مشابه :  درباره سرطان حتما اینها را باید بدانید

اما همه صنعت خواب شامل وسیله ها نیس. به لطف فناوریای پیشرفته، شما از امتیازات «پتوهای گرویتی (جاذبه)» در سه وزن هفت، ۹ و ۱۱ کیلوگرم بهره مند می شید! به گفته مایک گریلو مدیرعامل شرکت، «این پتوها احساس بغل شدن یا درآغوش گرفته شدن رو مثل سازی می کنن که باعث آزادشدن هورمون سروتونین می شه، ملاتونین رو تحریک می کنه، به کاهش سطح کورتیزول که به استرس و افسردگی مربوطه کمک می کنه و بخاطر این حس آرامش و ثبات رو القا می کنه». به عنوان یک پتوی سنگین بد هم نیس!

به نوشته نشریه ی نیویورکر، گرویتی اخیراً بخشی رو از صفحه سایت کیک استارتر (پلتفرم تأمین پولی پروژه های خلاقانه) حذف کرده که در اون ادعا شده بود پتوهای این شرکت می تونه واسه درمان مریضیایی مثل «بی خوابی، مشکل استرس پس آسیبی و مشکل کم توجهی (ADHD)» استفاده شه.

پتوهای گرویتی حمایت خوبی در کیک استارتر جذب کرد: هدف راحت تأمین ۲۱ هزار و ۵۰۰ دلار بودجه بود و تا کنون پنج میلیون دلار جمع شده و بنیانگذار اون هدف داره رونمایی پرسروصدایی واسه اون ترتیب دهد. گریلو می گه بعد از انتخابات ۲۰۱۶ و انتخاب دونالد ترامپ و اتفاق برگزیت در اروپا خواسته بیشتری به وجود آمدهه. مقاله ای که اخیراً درباره ی این پتوها در نیویورکر منتشر شده، توضیح می ده که این محصول چجوری «رویای کارنکردن رو که به ویژه در دنیای وظایف تموم نشدنی – کارکردن، پول درآوردن، جنب و جوش و انجام وظیفه – که اغواکنندهه، به نمایش میذاره».

صنعتی واسه عصر استرس؛ جایی که کار و صفحه های نمایش به اتاق خواب ما حمله کرده ان؛ حالا ربات تنفس کجاست؟ ممکنه لازم شه!