علمی : آموزش مهارت های زندگی در بین برنامه های کودک تلویزیون- قسمت ۹

طـبـق تحقـیـقی کـه در ســـــال ۲۰۰۳ توسط اتحادیه معلمین کـانادایی انجام گرفت، تماشای تلویزیون برای ۷۵ درصد کـودکــان و نوجوانان کــانـادایــی یـــکی از مشـغولیات و تفریحات روزمره به حساب می آید ، بر رفتار و نگرش آنان تاثیر گذار است مـیـزان ایـن تاثیر بــــه عــوامل مختلف بستگی دارد: مـــقدار تلویزیون تماشا کردن آنها، سن و شخصیت، اینکه به تنهایی تــماشا می کنند یا به همراه بزرگترها، و اینکه آیا والدینشان با آن ها درمورد آنچه که تماشا می کنند صحبت می کنند یا خیر.
لال در پژوهشی کاربرد های اجتماعی تلویزیون را اینگونه عنوان می کند :
آسان سازی ارتباط : نمایش تجربه ها ، زمینه های مشترک ، ورود به گفتگو ها ، کاهش دل نگرانی ، فراهم آوردن موضوع برای گفتگو مشخص کردن ارزش.
وابستگی/ روی گردانی : تماس یا روی گردانی جسمی و کلامی ، همبستگی خانوادگی ، آرامش دهنده به خانواده ، کاهش برخورد ، نگهداری پیوند ها.
آموزش اجتماعی : تصمیم گیری ، نمونه برداری رفتاری ، حل دشواری ها ، انتقال ارزش ها ، مشروع سازی ، پراکندن دانسته ها ، جایگزین آموزش مدرسه ای.
میترا صدیقی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد تهران شمال تحقیقی با تاکید برتاثیرتلویزیون برنوجوانان در سال ۱۳۸۱ انجام داده است که پس از نگارش پیشینه تحقیق، ادبیات موضوع و چارچوب نظری تحقیق، پنج فرضیه مطرح شد که از تکنیک پرسشنامه در مدارس راهنمایی هشت و دوازده استفاده و تکمیل گردید. روش تحقیق به کار برده شده مشتمل بر روش میدانی و روش کتابخانه ای است شیوه نمونه گیری براساس انتخاب ساده می باشد ضمنا حجم کل نمونه این تحقیق ۱۰۵ نفر می باشد. فرضیه های موجود در تحقیق حاضر ارتباط بین متغیرهای طبقه اجتماعی و تاثیر پذیری از تلویزیون٬ میزان تماشای تلویزیون و از خود بیگانگی نوجوانان ، تماشای تلویزیون و خشونت نوجوانان ، میزان تماشای تلویزیون و بزهکاری نوجوانان و نحوه گذران اوقات فراغت نوجوانان با میزان تاثیر پذیری از تلویزیون را مد نظر داشت. که پس از تکمیل پرسشنامه که در مناطق فوق و ارائه جداول توصیفی و تحلیلی و انجام عملیات آماری سه فرضیه مورد تایید قرار گرفت و دو فرضیه رد گردید.
مقاله ای در خصوص تاثیر تلویزیون بر مهارت های تحصیلی کودکان و نوجوانان توسط دکتر مهرناز شهرآرای صورت گرفت که نشان داده تلویزیون به ‏عنوان‏ وسیله‏ای اثربخش در آموزش، بر رشد ذهنی، اخلاقی، عاطفی، اجتماعی و حتی جسمانی کودکان و نوجوانان تأثیر عمیق و گسترده‏ داشته است، به همین دلیل بررسی و شناخت عوامل مؤثّر به‏ منظور بهبود برنامه‏های آموزشی در تلویزیون، ضرورت دارد ( لال ، ۱۳۷۹ : ۷۳) .
زینب دانیالی پژوهشی با عنوان بررسی تاثیر تلویزیون بر اخلاق اجتماعی نوجوانان سنین ۱۴-۱۲ ساله در تاکستان انجام داده است که چکیده آن به شرح ذیل می باشد:
با توجه به عصر حاضر که عصر ارتباطات نامیده شده است ، به دلیل گسترش ارتباطات، وسایل ارتباطی جدید و همچنین درگیری خانواده ها با این وسایل ارتباطی جدید به نظر می رسد که همچنان تلویزیون گوی سبقت را می رباید و یکی از مشکلات امروز خانواده ها نیز همین موضوع می باشد. با توجه به این موضوع در تحقیق حاضر به بررسی تاثیر تلویزیون و تماشای آن بر اخلاق اجتماعی نوجوانان پرداخته است. هدف از تحقیق حاضر بررسی میزان تماشای تلویزیون بر اخلاق اجتماعی نوجوانان است تا مسوولان و خانواده ها با آگاهی بیشتر در این زمینه توجه لازم به برنامه ریزی ها را داشته باشند . بر اساس فرضیات ارایه شده پرسشنامه ای حاوی ۱۸ سوال که با توجه به شاخص هایی چون: برنامه های تلویزیونی و پرخاشگری نوجوانان و فردگرا شدن و همچنین الگوپذیری از تلویزیون تهیه و در اختیار ۶۰ نفر از نو جوانان بین سنین ۱۴-۱۲ ساله قرار داده شد که بدون ذکر نام و مشخصات تکمیل شد. لازم به ذکر است که جامعه آماری را دانش آموزان دوره راهنمایی در شهر تاکستان تشکیل می دادند که به صورت نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شد. در این تحقیق با استفاده از فرمول پیرسون و روش spss اطلاعات تجزیه و تحلیل شد و نتایج حاصل از آن عبارت است از رد تمامی فرضیه های H0  و تایید تمامی فرضیه های H1 که نشان داد در جامعه آماری ما بین تلویزیون و الگوپذیری نوجوانان و سلامت رفتاری و همچنین شکاف ارزشها رابطه معنا دار آماری وجود دارد( ایران داک ).
تحقیق صورت گرفته محققان دانشگاه کلمبیا بر روی ۶۸۰ خانواده نشان داد، از هر سه نوجوان یکی حداقل سه ساعت تلویزیون تماشا می کند. براساس این گزارش محققان معتقدند نوجوانانی که مشکل یادگیری دارند بیشتر از سایرین تلویزیون تماشا می کنند .
بندورا معتقد است که روزنامه ، تلویزیون و سینما بسیار آموزنده اند ، اما همچنین می توانند بسیار مخرب باشند . بزرگترین تأثیر مخرب رسانه ها به ویژه سینما و تلویزیون ایجاد پرخاشگری است . در یک تحقیق شواهد جمع آوری شده در سال های ۱۹۸۰ ـ ۱۹۷۰ نشان می دهد که خشونت تلویزیونی با پرخاشگری کودکان همبستگی مثبت بسیار بالایی دارد .
یک مدرسه هنگ کنگی از یک سریال تلویزیونی “جواهری در قصر” که داستان آن در قرن نوزدهم می‌گذرد، استفاده می‌کند تا به دانش‌آموزان مهارت‌های زندگی را بیاموزد.کانال تلویزیونی کره‌ جنوبی که این سریال را ساخته است، به این مدرسه اجازه داده است تا تکه‌های ۵ دقیقه‌ای از فیلم را در کلاس‌ها استفاده کند (همشهری آنلاین ، ۳۱ فروردین : ۱۳۸۶).
پژوهشی با عنوان اثرات تلویزیون برکودکان توسط ملیحه سپاسگرشهری صورت گرفته است که چکیده آن به شرح ذیل می باشد:
این مقاله برگرفته از پژوهشی است که در سال ۱۳۸۵ در مرکز تحقیقات صداوسیما انجام شده و اثرات منفی تلویزیون را بر کودکان ۷ تا ۱۲ ساله از نظر والدین آنها در دو گروه ” اثرات آموزشی منفی و مستقیم تلویزیون” و ” اثرات رفتاری منفی و غیرمستقیم تلویزیون” مورد بررسی قرار داده است. در گروه اثرات آموزشی منفی و مستقیم تلویزیون، آثار این رسانه بر کودکان در زمینه هایی مانند خوردن مواد کم ارزش، استفاده از تکیه کلام ها و اصطلاحات نامناسب، تقلید رفتارهای پرخاشگرانه، ایجاد انتظارات بیجا، بدآموزی نمایش مصرف مواد مخدر، تقلید رفتارهای بی ادبانه و انجام رفتارهای خطرناک مورد توجه بوده است. در گروه اثرات رفتاری منفی و غیرمستقیم تلویزیون نیز، اثرات تلویزیون بر دیر خوابیدن و دیر بیدار شدن، کم شدن مطالعه، کم شدن تحرک و فعالیت بدنی، بی دقتی در انجام تکالیف مدرسه، دیر انجام دادن تکالیف مدرسه، کم حرف زدن با خانواده، ارتباط کم با همسالان، ترسیدن از گزار ش های مربوط به جنگ و مشکلات جسمی مورد نظر بوده است.
واژه های کلیدی : کودک، تلویزیون، اثرات آموزشی تلویزیون، اثرات رفتاری تلویزیون.
 
مبانی نظری متغیر مستقل (بازنمایی برنامه های تلویزیونی )
۲-۳-۱- تعریف بازنمایی
فرهنگ لغات مطالعات رسانه ای و ارتباطی بازنمایی را این گونه تعریف می کند :
کارکرد اساسی و بنیادین رسانه ها عبارت است از بازنمایی واقعیت های جهان خارج برای مخاطبان. اغلب دانش و شناخت ما از جهان به وسیله رسانه ها ایجاد می شود ، درک ما از واقعیت به واسطه و میانجی گری روزنامه ها، تلویزیون، تبلیغات ، فیلم های سینمایی و… شکل می گیرد. رسانه ها جهان را برای ما تصویر می کنند. رسانه ها این هدف را با انتخاب و تفسیر خود در کسوت دروازبانی و به وسیله عواملی انجام می دهند که از ایدئولوژی اشباع هستند… آنچه ما به مثابه یک مخاطب از آفریقا و آفریقایی ها، صرب ها و آلبانیایی تبارها، اعراب و مسلمانان و … می دانیم ناشی از تجربه مواجهه با گزارش ها و تصاویری است که به واسطه رسانه ها به ما ارائه شده است. بنابراین مطالعه بازنمایی رسانه ای در مطالعات رسانه ای، ارتباطی و فرهنگی بسیار مهم و محوری است. از آنجایی که نمی توان جهان را با تمام پیچیدگی های بی شمار آن به تصویر کشید، ارزش های خبری، فشارهای پروپاگاندایی، تهییج، تقابل) که ما را از دیگران جدا می سازد ( یا تحمیل معنا در قالب مجموعه ای از پیچیدگی های (فنی و محتوایی) ارائه می دهند . بر این اساس بازنمایی عنصری محوری در ارائه تعریف از واقعیت است۲۰۰۶: ۲۴۸)، (Watson and Hill .
این تعریف از آن جایی که ماهیتی لغت نامه ای دارد، صرفا به برخی از رئوس مهم مفهوم بازنمایی رسانه ای اشاره کرده است. طبق این تعریف بازنمایی ابزاری برای نمایش واقعیت است و این هدف به میانجی گری رسانه ها صورت می گیرد . در این تعریف به عوامل دخیل در تغییر و حتی تحریف واقعیت در کسوت دخالت های اعمال شده از طریق دروازبانی های خبری اشاره شده است. این تعریف به درستی محیط رسانه ای را محیطی ایدئولوژیک می داند، که در چارچوب های مشخص ایدئولوژیک فعالیت می کنند. اما بسیاری از جنبه های مفهوم بازنمایی در این تعریف دیده نمی شود. امروزه مفهوم بازنمایی به شدت وام دار آثار استوارت هال است و به ایده ای بنیادین در مطالعات فرهنگی و رسانه ای مبدل شده است. نگاه جدید ارائه شده از سوی هال به مفهوم بازنمایی، از دیدگا ه های متفکرانی مانند فوکو و سوسور برای بسط نظریه بازنمایی استفاده کرده است.
۲-۳-۲- استوارت هال و نظریه بازنمایی
کریس روژک تاریخ تحولات مطالعات فرهنگی ) از سال ۱۹۶۴ ( را شامل چهار برهه می داند و معتقد است این چهار برهه دارای خاصیت فرایندی است و بین چهار برهه هم پوشانی وجود دارد. این چهار برهه عبارتند از :
برهه ملی عمومی ۱۹۸۴ – ۱۹۵۶
برهه متنی بازنمایی ۱۹۹۵ – ۱۹۵۸
برهه جهانی پساذاتگرایی ۱۹۸۰
برهه حکومتی سیاسی ۱۹۸۵
ترکیب واژگانی ملی عمومی برای اولین بار در آثار آنتونیو گرامشی آمده است. او این واژه را برای تاکید بر اهمیت فرهنگی و سیاست در مقابل درک عوامانه مارکسیستی از جبرگرایی اقتصادی مطرح کرده است. برهه اول منتج از مارکسیسم، متدولوژی اجتماعی کلاسیک و فسلفه قاره ای است که برای کاوش در سوالات حوزه جوانان و خرده فرهنگ های عام از این دیدگاه ها استفاده می کند.
در برهه دوم تحلیل های ادبی، بررسی فرهنگ عامه، زندگی روزمره، رسانه و فیلم، شکل جدی تری به خود می گیرد . روژک معتقد است که در این دوره نقش فرهنگی رمزگان متنی و معانی منتج از متون، بسیار مهم و قابل توجه شدند و فرهنگ توده ای که به شکل فزاینده ای بازنمایی از جهان در قالب های ادبی و سایر متون روایی را تحقق بخشید در مطالعات فرهنگی و با روش نشانه شناسی مورد توجه قرار گرفت . بی شک این دوره از فعالیت های مرکز مطالعات فرهنگی بیرمنگام بیش از همه وامدار آثار و نوشته های استوارت هال است.
هال شاخص ترین چهره مطالعات فرهنگی است که با رجوع به نظریه “هژمونی” گرامشی به احیاء نگاه انتقادی گرامشی به فرهنگ می پردازد. در یک نگاه کلی آثار هال در مطالعات فرهنگی را می توان به سه دوره تقسیم بندی کرد :
مطالعه تلویزیون ) اواسط دهه ۱۹۷۰ )
مطالعه پوپولیسم اقتدارگرای تاچری ) اواخر دهه ۱۹۸۰ )
پروژه چند فرهنگ گرایی ) اواخر دهه ۱۹۹۰ و بعد از آن (
دوره دوم مبتنی بر شکل گیری ایده های هال درباره ایدئولوژی و بازنمایی است و نوشته ها و آثار هال درباره بازنمایی و اهمیت آن در فرهنگ رسانه محور امروزی، این مفهوم را به یکی از بنیادی ترین مسائل حوزه مطالعات فرهنگی مبدل کرده است.
هال، بازنمایی را به همراه تولید، مصرف، هویت و مقررات، بخشی از چرخه فرهنگ می داند. او در ابتدا این ایده را مطرح می کند که بازنمایی، معنا و زبان را به فرهنگ ربط می دهد و سپس در ادامه بحث خود، به بسط ابعاد مختلف ایده بازنمایی که مشتمل بر مفاهیم معنا، زبان و فرهنگ است می پردازد و از خلال تحلیل های خود نگاهی جدید به مفهوم بازنمایی را شکل می دهد. مفهومی که به گفته خود هال فرایندی ” ساده و سرراست” نیست (هال،‌۱۹۹۷: ۱۵).
هال برای بیان چگونگی ارتباط میان بازنمایی، معنا، زبان و فرهنگ سعی می کند برداشت های متفاوت از بازنمایی را در یک طبقه بندی نظری کلی بیان کند. از این منظر، نظریه های بازنمایی در سه دسته کلی قرار می گیرند.
نظریه های بازتابی
نظریه های تعمدی
نظریه های برساختی
در نگاه بازتابی، ادعا بر این است که زبان به شکل ساده ای بازتابی از معنایی است که از قبل در جهان خارجی وجود دارد. در نگاه تعمدی یا ارجاعی گفته می شود که زبان صرفا بیان کننده چیزی است که نویسنده یا نقاش قصد بیان آن را دارد. نگاه برساختی به بازنمایی مدعی است که معنادار و به وسیله زبان ساخته می شود.

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.