پژوهش – بررسی رابطه بین هوش هیجانی وحمایت اجتماعی با سلامت روان در سالمندان شهر …

در این پژوهش پژوهشگر پس از اخذ مجوز از دانشگاه آزاد اسلامی هرمزگان (واحد علوم و تحقیقات)، به اجرای پرسشنامههای پژوهش پرداخت. همهی پرسشنامهها توسط محقق و یک نفر دستیار اجرا شدند. لازم به ذکر است که برای همهی آزمودنیها ترتیب اجرای پرسشنامهها یکسان بود.
به منظور کسب اطمینان از صحت اجرای پرسشنامهها توسط شرکتکنندگان، علاوه بر تأکید کتبی برای صداقت در پاسخ دادن به پرسشنامهها، محقق قبل از شروع به صورت شفاهی نیز به آزمودنیها تاکید مینمود که به صورت صادقانه به پرسشنامهها پاسخ دهند.
مدت زمان اجرای پرسشنامههای این پژوهش تقریبا یک ماه به طول انجامیده است. بعد از تصویب طرح پیشنهادی تحقیق در اواخر سال ۹۱، در بهار سال ۹۲ نمونهگیری از جامعهی پژوهش انجام شد و پرسشنامه بر روی آزمودنیها اجرا شدند.
۳-۵ ابزار پژوهش

  1. مقیاس هوش هیجانی شاته:

برای اندازه گیری هوش هیجانی ،از مقیاس هوش هیجانی شاته و همکاران(۱۹۹۸) استفاده خواهد شد.این مقیاس شامل ۳۳ سوال است که بر اساس مدل سالوی ومایر (۱۹۹۰،۱۹۹۷) ساخته شده است .سوال های آزمون در سه مقوله تنظیم هیجان ها ،به کار گیری هیجان ها و ارزیابی هیجان ها بر اساس مقیاس پنج درجه ای لیکرت از نمره یک(کاملاً مخالف) تا نمره پنج(کاملاً موافق) سنجیده می شوند.
پایایی:
شاته وهمکاران (۱۹۹۸)، ضریب پایایی باز آزمایی این مقیاس را در مورد یک نمونه ۲۸ نفری از دانشجویان به فاصله دو هفته ۷۸/۰ گزارش کرده اند. آستین ،ساکلوفیسک، هانگ و مکینی[۸۷] (۲۰۰۴) همسانی درونی سوال های این مقیاس را بر حسب ضریب آلفای کرونباخ از ۸۴/۰ تا ۹۰/۰ بدست آوردند.روایی مقیاس هوش هیجانی نیز از طریق سنجش همبستگی آن با سازه های مرتبط کافی گزارش شد.(آستین و همکاران ،۲۰۰۴، شاته و همکاران،۱۹۹۸). بشارت (۱۳۸۴) در فرم فارسی این مقیاس آلفای کرونباخ پرسش های ضریب های همبستگی بین ۴۲ نفر از نمونه مذکور را در دو نوبت با فاصله دو هفته ۸۳/۰ محاسبه کرد که نشانه پایایی باز آزمایی رضایت بخش مقیاس بود (بشارت، ۱۳۸۴).
۲٫پرسش نامه حمایت اجتماعی:
مقباس حمایت اجتماعی در سال۱۹۹۱ توسط شربورن و استووارت به منظور استفاده در زمینه یابی پیامدهای پزشکی ساخته شد و پس از آن در پژوهش های دیگری از آن استفاده شده است.این آزمون که میزان حمایت اجتماعی دریافت شده توسط آزمودنی را می سنجد ،دارای ۱۹ عبارت و۹ زیر مقیاس است.این زیر مقیاس ها عبارتند از:حمایت ملموس،که کمک مادی ورفتاری را می سنجد ،حمایت هیجانی ،که عاطفه مثبت ،همدردی وتشویق به بیان احساسات را مورد ارزیابی قرار می دهد،اطلاع رسانی ، که راهنمایی ،اطلاع رسانی یا دادن بازخورد را می سنجد،مهربانی ، که ابراز عشق وعلاقه را می سنجد وتعامل اجتماعی مثبت،که وجود افرادی برای پرداختن به فعالیت های تفریحی را مورد ارزیابی قرار می دهد.
پایایی:
پایایی زیر مقیاس های ای آزمون با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در دامنه ای از ۷۴/۰ تا ۹۳/۰ گزارش شده است.(شربورن و استووارت،۱۹۹۱)
۳٫پرسش نامه سلامت عمومی(GHQ)[88] :
شناخته ترین آزمون غربالگری است که تاکنون در روانپزشکی تاثیر بسیار زیادی بر پیشرفت پژوهشهای داشته است (هندرسون[۸۹]۱۱۹۹۰). این پرسشنامه توسط گلدبرگ[۹۰]۲( ۱۹۷۹) برای تفکیک افراد مبتلا به اختلالات روانی از جمعیت مراجعه کننده به مراکز پزشکی عمومی ساخته است امروزه این پرسشنامه به منظور استفاده به ۳۶ زبان ترجمه شده است. بسیاری از محققین(چیونگ واسپیز[۹۱]۳،۱۹۹۴ ) تصریح کرده اند که این پرسشنامه هم استفاده بالینی داشته و هم در جامعه کاربرد دارد لازم به ذکر است که ثمره برش در این پرسشنامه نیز نمره ۲۳ در نظر گرفته می شود (نریمانی و همکاران ، ۱۳۸۶).
پایایی:
فرم اصلی و اولیه این پرسشنامه مشتمل بر۶۰ سوال بوده است. به تناسب شرایط، فرمهای کوتاه تری از پرسشنامه سلامت عمومی مشتمل بر ۱۲،۲۸،۳۰ ماده نیز تهیه شد. فرم میزان ۱ شده یا ۲۸ سوالی در اقدامی به منظور افزایش میزان واریانس ساخته شده و براساس تحصیل عاملی فرم کامل GHQ معنی نسخه ۶۰ سوالی آن می باشد. نتایج چندین مطالعه بنجامین و همکاران ( ۱۹۸۲) دلالت بر وجود همبستگی قوی بین نتایج حاصل از پرسشنامه ۲۸ و ۶۰ ماده ای سلامت عمومی و تشخیص اختلالات روان شناختی دارد (نریمانی و همکاران ، ۱۳۸۶).
راپیتزا[۹۲]۴ ویراکس (۱۹۸۱) بر این باورند که آزمون سلامتی عمومی از توانایی لازم برای ارزیابی شدت اختلالات روان شناختی برخوردار است و پیشنهاد می کنند که به منظور صرفه جویی در وقت و هزینه، فرم کوتاه ۲۸ ماده ای پرسشنامه سلامت عمومی استفاده شود. متن پرسشنامه درباره وضع سلامت عمومی افراد با تأکید بر مسائل روانشناختی در زمان حال است. در تمامی سئوالها، آزمودنی باید گزینه هایی را که با اوضاع و احوال بیشتر مطابقت دارد مشخص نماید. پاسخ آزمودنی به هر یک از پرسشها در یک طیف چهار درجه ای خیلی کمتر از همیشه، کمتر از همیشه، مثل همیشه و بیشتر از همیشه، مشخص می شود در همه گزینه ها درجات پائیین نشان دهنده سلامتی و درجات بالا حاکی از عدم سلامتی در فرد است.
GHQ 28 چهار مقیاس فرعی را در برمی گیرد که بدین شرح است:
الف) نشان های جسمانی: ۷ ماده را به خود اختصاص می دهد سردرد، احساس ضعف و سستی، احساس نیاز به داروهای تقویتی و احساس داغی یا سردی در بدن را مورد بررسی قرار می دهد.
ب)علائم اضطراب: ۷ ماده را به خود اختصاص می دهد. اضطراب، بی خوابی، تحت فشار بودن و عصبانیت و دلشوره را مورد بررسی قرار می دهد.
ج)اختلال در کنش اجتماعی: ۷ ماده را به خود اختصاص می دهد. توانایی فرد در انجام کارهای روزمره، احساس رضایت در انجام وظایف، احساس مفید بودن، قدرت یادگیری و لذت از فعالیتهای روزمره زندگی را بررسی می کند.
د)علائم افسردگی: ۷ ماده را به خود اختصاص می دهد. احساس بی ارزشی، ناامیدی، احساس بی ارزشی بودن زندگی، افکار خودکشی و آرزوی مردن و ناتوانائی در انجام کارها (رحیمینژاد و پاکنژاد، ۱۳۸۳).
گلدبرگ و همکاران (۱۹۸۶) همبستگی بین داده های حاصل از اجرای دو پرسشنامه سلامت عمومی و چک لیست علائم روانی SCL- 90 را بر روی ۲۴۴ نفر آزمودنی به میزان ۷۸/. گزارش داده است. لذا بر اساس نتیجه این مطالعه، اندازه ی شاخصهای حساسیت و ویژگی، میزان کلی اشتباه طبقه بندی ، و ضریب همبستگی نمرات آن با ارزیابی بالینی به تربیت برابر با ۸۶%، ۷۷%،۲۰% ،۷۰% بوده است (رحیمینژاد و پاکنژاد، ۱۳۸۳).
دولکن و همکاران (۱۹۸۷) همبستگی بین دو پرسشنامه PSE و GHQ در استرالیا را به میزان ۷۶% گزارش نموده اند( یعقوبی،۱۳۷۴). در مطالعه دیگری که توسط گلدبرگ و هیلر( ۱۹۷۹ ) انجام گرفت، مقدار ضریب همبستگی دو متغیری بین چهار مقایس فرعی پرسشنامه۲۸ ماده ای بین ۳۳/. تا ۶۱/. بدست آمد. آریا و همکاران(۱۹۹۲) در تحقیقی که در شیلی انجام دادند. حساسیت فرم ۱۲ سوالی پرسشنامه سلامت عمومی را ۷۶/. را نشان دادند. در هند شاماشوندار و همکاران(۱۹۸۶ ) برای این فرم پرسشنامه ۸۷/. ویژگی بدست می آورند در برزیل ماری ویلیامز(۱۹۸۵ )حساسیت ۸۵/. و یژگی ۷۹/. را نشان دادند (نریمانی و همکاران ، ۱۳۸۶).
یعقوبی(۱۳۷۴) طی پژوهشی، با عنوان، بررسی همه گیر شناسایی اختلالات روانی در و ویژگی این پرسشنامه در بهترین نمره پرسش (۲۳) به ترتیب برابر با ۵/۸۶ % و ۸۲% است.
آن نوع از پایاپی که بیشترین ارتباط را با روشهای غربالگری دارد همسانی درونی شان می باشد که از طریق ضریب الفای کرونباخ اندازه گیری شود. مطالعات مختلف حاکی از پایاپی بالای پرسشنامه GHQ 28 است در مطالعه ای که چان و جان (۱۹۸۳) با استفاده از پرسشنامه ۳۰ ماده ای GHQ انجام دادند بر اساس روش ساده نمره گذاری لیکرت ضریب همبستگی درونی این مقیاس برابر ۸۵/. گزارش شده است. چیونگ[۹۳]۱ و اسپیرز؛ ضریب پایایی را بین ۴۲/. تا ۴۷/. بدست آورند. علاوه بر این ضریب آلفا برای کل مقیاس برابر ۸۸/. و برای خرده مقیاس ها بین ۶۶/. تا ۸۵/. به دست آمد (یعقوبی، ۱۳۷۴). چیونگ و اسپیرز (۱۹۹۴) در جمعیت کامبوجی های ساکن نیوزلند از طریق باز آزمایی به فاصله ۲ تا ۴ هفته پایایی این پرسشنامه را با استفاده از ضریب همبستگی اسپیرمن ۵۵/. ارزیابی کرده اند. البته میزان آن پایین اما از نظر آماری معنی دار بوده است (مهرابیزاده و همکاران ، ۱۳۸۰).
دستجردی (۱۳۷۷) طی پژوهشی تحت عنوان هنجارهای آزمون سلامت عمومی برای دانشجویان مرکز تربیت معلم ضریب پایایی و ضریب همبستگی برای کل پاره تست های آزمون سلامت عمومی برابر ۸۲/. گزارش می دهد. مرخشتی (۱۳۷۵) طی پژوهشی با عنوان بررسی رابطه میان رضایت از زندگی زناشویی و سلامت روان بر روی گروه نمونه پژوهش به تعداد مساوی( از زنان و مردان) ضریب آلفای کرونباخ برابر %۹۲ در زمانی کرد که نشان دهنده هماهنگی درونی بسیار قوی این پرسشنامه است مجاهد( ۱۳۷۴) طی پژوهشی با عنوان بررسی وضعیت رفتار کودکان و سلامت روانی والدین در خانواده های چند همسری( منطقه سراوان) از ضریب همبستگی نمرات در دو نوبت استفاده کرده ضریب همبستگی به دست آمده ۶۲% بود که از لحاظ آماری معنا دار است در نتیجه پایانی نسبی پرسشنامه مورد تایید قرار گرفت (رحیمینژاد و پاکنژاد، ۱۳۸۳).
روش نمره گذاری:
روش نمره گذاری گزینه هایGHQ با استفاده از مدل ساده لیکرت بوده است که به ترتیب به گزینه ها، نمره های قردادی ۰،۱،۲،۳ تعلق می گیرد. بنجامین و همکاران ( ۱۹۸۲) در مطالعه خود روی ۹۲ زن در یافتند که با استفاده از روش سنتی نمره گذاری آزمون سلامت عمومی فقط نیمی از بیماران روانی شناسایی شده و برخی از بیماران که از اختلالات مزمن رنج می برند شناسایی نشدند. در هنگامی که نمره گذاری ساده لیکرت استفاده شد. نتیجه به طور قابل توجهی بهبود یافت و ۴۰% شناساسی نشدند این مطالعه نشان داد که استفاده از نسخه کوتاه GHQ با استفاده ار روش نمره گذاری لیکرت حساسیت آزمون را به گونه قابل ملاحظه ای افزایش داده ولی ویژگی آزمون را اندکی کاهش می دهد.
۳-۶روش تجزیه و تحلیل دادهها
روش تجزیه و تحلیل آماری این پژوهش استفاده از آمار توصیفی و استنباطی بوده است. آمار توصیفی شامل: میانگین، انحراف استاندارد، جدول و نمودار بوده است و آمار استنباطی شامل: ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون بوده است که جهت تحلیل داده ها از نرم افزار آماری spss نسخه ۱۸ استفاده گردید.
فصل چهارم
یافتههای تحقیق
با توجه به مباحث پیشین، هدف اصلی این هدف اساسی این تحقیق بررسی رابطه بین هوش هیجانی و حمایت اجتماعی با سلامت روان سالمندان شهر بندرعباس میباشد.
به منظور جمعآوری اطلاعات لازم جهت این پژوهش از پرسشنامهی مقیاس هوش هیجانی شاته، پرسش نامه حمایت اجتماعی شربورن و استووارت و پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) استفاده گردید. سپس دادهها به وسیله نرمافزار (SPSS) نسخهی ۱۸ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتههای این پژوهش در دو بخش یافتههای توصیفی و یافتههای استنباطی آورده شده است که در ادامه به بیان هر کدام از این نتایج پرداخته شده است.
۴-۱٫یافتههای توصیفی
در این بخش اطلاعات جمعیتشناختی شرکت کنندگان در پژوهش و یافتههای توصیفی مربوط به متغیرهای مورد پژوهش آورده میشود.

مطلب دیگر :
مقاله - آموزش مهارت های زندگی در بین برنامه های کودک تلویزیون- قسمت ۱۱

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.